سکونت گاه هایی که رسمی نیستند

به گزارش مجله گرگانلند، خبرنگاران/چهارمحال و بختیاری سکونت گاه های غیررسمی که به دلیل افزایش سریع جمعیت شهرها بدون در نظر دریافت زیرساخت های لازم برای جمعیت تازه وارد افزایش پیدا کرده است، اکنون به یکی از مهم ترین مسائل شهرها تبدیل شده است.

سکونت گاه هایی که رسمی نیستند

سکونت گاه های غیررسمی، مناطقی هستند که مهاجران روستایی و محرومان جامعه شهری را در خود جای داده یا خارج از برنامه ریزی رسمی و قانونی توسعه شهری، عمدتا بدون مجوز در درون یا خارج از محدوده قانونی شهرها به وجود آمده است.

ابراهیم علیرضایی معاون بازآفرینی و مسکن اداره کل راه و شهرسازی چهارمحال و بختیاری در گفت وگو با مجله گرگانلند اظهار کرد: سکونت گاه های غیر رسمی بخشی از بافت شهری بوده که عمدتا مهاجران روستایی و تهیدستان شهری را در خود جای داده اند و بدون مجوز و خارج از برنامه ریزی رسمی و قانونی توسعه شهری (طرح های جامع و تفصیلی) در درون و خارج از محدوده قانونی شهرها به صورت خودرو به وجود آمده اند.

وی ادامه داد: این سکونت گاه ها عمدتا فاقد سند مالکیت بوده و از نظر ویژگی های کالبدی و برخورداری از خدمات و زیرساخت های شهری شدیدا دچار کمبود هستند.

معاون بازآفرینی و مسکن اداره کل راه و شهرسازی فقدان سند مالکیت رسمی و محرومیت از خدمات و زیرساخت های شهری را از شاخص های سکونتگاه های غیر رسمی دانست و افزود: شرایط موجود و حاکم بر این گونه نواحی در بروز ناهنجاری های اجتماعی بسیار مساعد است.

علیرضایی زمینه سازی برای ارائه خدمات پایه و زیربنایی، بهسازی و تامین زیرساخت ها به منظور کاهش فاصله کالبدی از پیکره اصلی شهر و خدمات رسانی فراگیر و رفع تبعیض به ویژه برای گروه های کم درآمد آسیب پذیر را از مهم ترین اهداف طرح توانمندسازی در سکونتگاه های غیر رسمی برشمرد.

معاون بازآفرینی و مسکن اداره کل راه و شهرسازی چهارمحال و بختیاری با بیان اینکه سکونت گاه غیر رسمی در استان شامل 400 هکتار در شهرستان شهرکرد شامل مهدیه، اشکفتک و چالشتر، 200 هکتار در لردگان (حاجی آباد و خاردانی) و 15 هکتار در شهر هفشجان (تیر برزه ای) است، اظهار کرد: سکونت گاه های غیر رسمی به طور عمده در حاشیه شهرها، خارج از برنامه رسمی توسعه شهری و به صورت خودرو شکل گرفته و گسترش یافته است.

وی با بیان اینکه این محلات حاشیه نشین، به بیان درست تر اسکان غیر رسمی نامیده شده اند، افزود: کارکرد اصلی این مکان ها تامین زمین و الگوی ساخت متناسب با توان اقتصادی گروه های کم درآمد اغلب مهاجر است.

علیرضایی گفت: این گونه سکونت گاه ها سیمایی نازیبا، با خدمات ناکافی، ساکنانی کم توان و مشاغلی نامطمئن دارند و این مکان ها، محیطی آماده برای پذیرش ناهنجاری های اجتماعی و باز تولید فقر فراهم می سازند و خطرپذیری بالایی در برابر سوانح طبیعی دارند.

در ادامه مهراب عالی، دانشجوی دکترای جامعه شناسی در گفت وگو با مجله گرگانلند با بیان اینکه شهروند حاشیه ای محصول فرایندی است که در جامعه شناسی به آن otherness making یا دیگری سازی می گویند، اظهار کرد: منظور از دیگری سازی، ساز و کارهایی است که افراد را به دو دسته خودی و دیگری تقسیم می کند.

وی با اشاره به اینکه دیگریها به مرور از فرصت ها و امکانات موجود در جامعه محروم شده و به حاشیه رانده می شوند و تبدیل به شهروندهای حاشیه ای می شوند، افزود: شهروندهای حاشیه ای کسانی هستند که در قلمرو جغرافیایی شهر به سر برده اما در نظام اجتماعی آن جامعه ادغام نشده اند و از این رو به عنوان شهروندان رسمی در جامعه پذیرفته نمی شوند و یا لااقل خود چنین احساسی دارند.

این دانشجوی دکترای جامعه شناسی گفت: این گسست از جامعه همراه با ویژگی های زیست-حاشیه ای آن ها را از دیگر شهروندان متمایز می سازد، اما باید متذکر شد که زیست حاشیه ای لزوما به معنای حاشیه نشینی شهری نیست، بلکه هر شکلی از به حاشیه رانده شدن رسمی یا غیررسمی را شامل می شود.

عالی حاشیه بودگی فرهنگی، قومی، مذهبی، سیاسی، اقتصادی، جنسیتی و … را نمونه هایی از حاشیه ای شدن زیست اجتماعی شهروندان عنوان و بیان نمود: با وجود دستگاه های فرهنگی مختلف که وظیفه برنامه ریزی و اجرای برنامه های فرهنگی در سطح استان و در حوزه های مختلف را برعهده دارند، در محدوده شهری، این شهرداری ها هستند که به دلیل وجود امکانات سخت افزاری و نرم افزاری و فرصت های بی شمار خود، مدیریت فرهنگی و اجتماعی شهرهای استان را در دست دارند.

این دانشجوی دکترای جامعه شناسی شهر شهرکرد را به عنوان مرکز استان چهارمحال و بختیاری، محل زیست اقوام مختلف استان و ویترینی از توزیع قومیتی، فرهنگی و زبانی استان دانست و ادامه داد: هویت شهر منبعث از ارزش های فرهنگی و اجتماعی تک تک شهروندان آن است، لذا توسعه شهر باید بر مبنای این ارزش ها و منابع شکل بگیرد.

وی داشتن نگاه سخت افزاری و عمرانی یا نادیده دریافت بخش مهمی از جمعیت شهر و چشم پوشی از سلایق و اولویت های فرهنگی و به حاشیه راندن آن ها در جهت توسعه پایدار شهری را نامناسب مطرح و شرح داد: در دستور کار قرار دریافت موضوع توسعه فرهنگی عادلانه با ایجاد امکانات مادی و معنوی مناسب برای معرفی تمامی ظرفیت ها و سرمایه های فرهنگی همه شهروندان، بدون تبعیض و یک جانبه گرایی و به حاشیه راندن بخشی از جمعیت شهر، از ضرورت های توسعه شهری به حساب می آید.

عالی با تاکید بر اینکه برای توسعه فرهنگی شهر که زیربنای توسعه شهری است، مردم برنامه ریزی کرده، ابتکار عمل داشته و در مسائل مختلف مشارکت عمومی داشته باشند، افزود: مشارکت شهروندی باعث افزایش اعتماد و همبستگی اجتماعی و بالا رفتن بازدهی خدمات و طرح های مختلف اجرا شده در شهر می شود، سیاستی اصولی که متاسفانه این سال ها در شهرکرد کمتر دنبال شده است.

این دانشجوی دکترای جامعه شناسی در انتها بیان کرد: تداوم سیاست دیگری سازی و بازتولید شهروند حاشیه ای، منجر به دست و پا زدن هر روزه در حاشیه ها و حکمفرمایی وضعیتی آشفته خواهد شد.

منبع: خبرگزاری ایسنا
انتشار: 4 دی 1399 بروزرسانی: 4 دی 1399 گردآورنده: gorganland.ir شناسه مطلب: 842

به "سکونت گاه هایی که رسمی نیستند" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "سکونت گاه هایی که رسمی نیستند"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید